تغذیه در اسلام

« و مِن الماء کُلَّ شَیِ ءٍ حَیٌ »

و از آب هر چیز را حیات بخشيدیم .

" قرآن کریم"

غذاهای زنده و غذاهای آبدار

  هر شی توسط آب ، حیات می یابد و حیات جسمی و  روحی انسان به این ماده یکتا بستگی دارد. « ماء معین » که به ولايت تعبیر شده است عامل مطلق و یگانه حیات معنوی و جسمی و روحی انسان است . بدن انسان از لحظه تولد تا زمان مرگ ، به طور غریزی و برای بقای خود نیازمند آب و خوراک است . اگر یک گیاه از آب محروم بماند ، پژمردگی را به دنبال دارد و اگر یک انسان به آب دسترسی نداشته باشد طعم نابودی و مرگ را خواهد چشید.

70 درصد کره زمین آب و فقط 30درصد آن خشکی است ، به همین ترتیب بدن انسان هم از 70 درصد آب تشکیل شده است. آیا منطقی نیست که دریابیم بهترین شرایط برای زیستن موجودی که 70درصد بدنش را آب تشکیل داده ، تغذیه از مواد خوراکی است که حداقل 70درصد آن از آب تشکیل شده باشد.

خوراکی های آبدار در روی کره زمین به سه دسته تقسیم می شوند :

این خوراکی های آبدار در روی کره زمین به طور طبیعی ، آبدار و در نتیجه زنده هستند. غیر از خوراکی های آبدار ، بقیه خوراکی ها و مواد غذایی فشرده و یا غلیظ شده اند[1]، زیرا آنها از طریق پختن یا دستکاری و یا تصفیه و فن آوری صنعتی ، تغییر شکل داده و از وضع طبیعی خارج شده اند .

به طول کلی غذاهای زنده ،حاوی آب فراوان و غذای مرده بدون آب و یا دارای آب اندکی است. به عنوان نمونه ، عسل حاوی 20درصد آب ، شکر تصفیه شده 3 درصد و قند تصفیه شده بدون آب است. یعنی عسل یک غذای زنده و حیات بخش و به تعبیر قرآن
" فِیهِ شِفاءٌ لِلناس" می باشد . ولی شکر سفید و قند تصفیه شده ، یک ماده غذایی مرده و در نتیجه عنصر می باشند.

خداوند متعال می فرماید: " و أنزلنا مِن السّماء ماءً بقَدر ما سکناهُ فی الأرض و إنا علی ذَهاب بهِ لِقاءدرون  "

" أنشأنا لَکُم بهِ جناتٍ من نخیل و أعناب لَکُم  فیها فواکه کثیرة و منها تأکلون "

و با آب باران باغستانهایی از خرما و انگور پدید آوردیم برای شما ، در این  باغها میوه های فراوان است که آنها را
می خورید .

" و مِن الثمرات النخیل و لأعناب تتخذون مِنه سکراَ و رزقاً حَسَناً "

و هم از میوه های درخت خرما ، انگور ، نوشیدنی هایی شیرین و روزی نیکو به دست آرند .

" إن فی ذلک لآیةٍ لِقومٍ یعقلون "

در اینکار آیت قدرت حق برای خردمندان پدیدار است .

" وَ اوحی رَبک الی النحل أن أتخذی مِن الجِبال بیوتاً و مِن الشجرة مما يعرشون"

" شم کلی من کل الثَمرات فاسلُکی سُبُل رَبک ذللاً "

خداوند به زنبور عسل وحی فرستاد که در کوه ها و درختان و ارتفاعات منزل گزیند و از همة ثمره ها و گلها و شکوفه ها بخورد و راه هموار برود"

" یخرج من بطونها شراب مختلف ألوانُه و فیهِ شفاء"

و از درون آن شربتی به رنگ های گوناگون بیرون می آید که برای مردم شفاست.

 " دوا یعنی تسکین دهنده و شفاء یعنی نابود کنندة بیماری و مرض"

در این آیات بر مصرف شیرینی طبیعی تأکید شده که دارای آب فراوان می باشد. انگور حاوی 81 درصد آب و عسل و خرما هر کدام دارای 20درصد آب می باشند . همچنین آیات سوره انعام می فرمایند :

" خداوند بوستانها را با درختان گوناگون آفرید و در آن زیتون و انار را آفریده ."

چند روایت درباره خورده سبزی و میوه :

امام رضا :

 دربهداشت تن وحکمت زندگانی

رسول الله (ص) چنین فرمودند: 

1- پروردگار متعال هیچ دردی رابی درمان نیافریده است .مگر بیماری سام(مرگ) که درمان ندارد.

2- آنانکه اثری ازآبله بربدن دارند عمری طولانی خواهند گذرانید.این دسته رابه طول عمر بشارت دهید .

3- اساس هربیماری درد سرها ست .

4- تا درخود اشتها نیافته اید دست به طعام درازمکنید و همچنان که درخود اشتها را احساس می کنید دست از طعام بکشید.

5- معده ی آدمیزاد کانون همه دردهاست.

6- اساس هرمداوا گرم داشتن موضع درد وبیماریست .

7- نفس خود را به هرچه عادت داده اید وا بگذارید.

8- پروردگار متعال آن سفره را درست می دارد که درکنار آن دست زیاد باشد (( یعنی خورندگان در اطراف آن بیشتر باشند . )

9- در خوراک گرم برکت اندک است . برکت زیاد در خوراکهای سرد یافت می شود.

10- به هنگام غذاخوردن پای خودرا از کفش به درآورید زیرا پای شما آسوده خواهد ماند واین سنت ،سنت زیبا ئیست .

11- با زیر دستان غذا خوردن نوعی فروتنی است .بهشت به آنان که با زیردستان غذا می خوردند مشتاق است .

12- غذا خوردن دربازار (( یعنی درملاعام)) نوعی پستی است.

13- مؤمن همیشه به اشتهای اهل خانه ی خود غذا می خورد ولی منافق اهل خانه ی خود را محکوم اشتهای خویش می دارد.((یعنی تا خود به غذا میل نکند اجازه نمی دهد سفره پهن شود))

14- هنگامی که سفره چیده شده هرکس درهرجا نشسته ازآنچه دم دستش قرار دارد تناول کند ودست به آنسوی پیش نبرد.

15- تا همگان سیر نشده اند از غذا دست مکشید ،زیرا این عمل برای همسفره های شما مایه ی شرمساری خواهد بود.

16- برکت دروسط طعام قرار دارد بنابراین به وسط طعام دست دراز مکنید.

17- پس از غذا بلافاصله دندانهای خودرا خلال کنید ودهانتان را بوسیله ی مضمضه با آب بشوئید تا دندانهای ((انياب و ثناياي)) شما آرام گیرند.

18- از خلال استفاده کنید زیرا خلال کردن نوعی نظافت است ونظافت از ایمان است وایمان با صاحب خود ((مؤمن )) دربهشت قرارخواهد داشت .

19-طعام مردم کریم دوا و طعام مردم لئیم وفرومایه درد است .

20- با هم غذا بخورید زیرا خداوند برکت را در اجتماع نهاده است .

21- ازخوردن غذاهای گوناگون بریک سفره بپرهیزید زیرا این نوع خوراک نامبارک است .

22- آنکس که گرسنه باشد اگر گرسنگی خویش را کتمان کند ((یعنی عزت نفس نشان دهد))واز عرض حاجت بپرهیزد خداوند یک سال روزی حلال در حق وی مقرر خواهد داشت.

23- آنکس که به خدا وروز رستاخیز ایمان دارد باید مهمان خویش را محترم شمارد.

24- آنکس که کمتر می خورد حساب او به روز قیامت نیز سبکتر خواهد بود.

25- درحال ایستادن از نوشیدن بپرهیزید .

26- سلامتی درده متاع تحقق می یابد ؟؟؟ شمرده خواهد شد :1-گندم 2- جو 3- زبيب( نوعی کشمش) 4- ذرت 5- پيه 6- عسل 7- پنیر 8- گردو 9- روغن 10- خرما

27- وقتی آدمیزاد جز تجارت خوار بار تجارت دیگری نداشته باشد به طغيان و معصیت خواهد افتاد .

28- آنکس که نوعی از غذا را با امیدگران شدن وگرانتر فروختن 40روز نگه دارد.هم اواز خدا بری است وهم خداوند ازوی برائت خواهد جست .

29- آنانکه طعام مردم را احتکار می کنند سرانجام به بیماری (جذام) یعنی :نفرت مردم .و افلاس دچار خواهند شد .

30- سحر خیز باشید تا برکت آسمان ها را دریابید .

31- بهترین طعام های شما نان وبهترین میوه های شما انگوراست .

32- نان رابا کارد نبرید، آنچنان که خداوند محترمش داشته ، احترامش کنید.

33- غذای خودرابا نمک آغاز کنید.

34-آنان که پیش از غذا اندکی نمک می چشند از 330 بلا درامان خواهند بود.

35- بهترین نوشیدنی هادر دنیا و آخرت آب است .

36- وقتی تشنه شدید آنچنان آب بیاشامید که گویی آب را می مکید و هرگز آنرا لا جرعه به سر مکشید .

37-آنان که به زیاد خوردن وزیاد نوشیدن عادت کرده اند مردمی سنگدل هستند.

38- بهترین خورش ها دردنیا و آخرت گوشت وانگور است ومن نه این دو خوراک را می خورم ونه حرامش می دارم.

39- تا می توانید از گوشت گوسفند استفاده کنید.

40-گوشت مایه روئیدن گوشت است .

41- آنکس که چهل روز لب به گوشت نزند خوی اش ناخوش خواهد شد.

42- آنکس که به هنگام اضطراروضرورت از مردار و گوشت خوک وخون بپرهیزد ودنیا را وداع گوید جایش در دوزخ خواهد بود .

43- آنکس که ازمیوه ی تنها تناول کند ، زیانی نخواهد دید .

44- روغنی که از عطر بنفشه معطراست ،بکاربرید ،زیرا این روغن در زمستان گرم ودرتابستان سرد است .

45- به زنان حامله شیر بنوشانید زیرا شیر در مشاعر کودک حسن تأثیر خواهد داشت.

46 – وقتی شیر نوشیده اید ،دهانتان رابا آب بشوئید زیرا بقایای چربی آن در دهانتان خواهد ماند.

47- پنیر رابا گردو تناول کنید .

48- شیر مایعی مفید است .که استخوان ها را قوی ومغز راکامل وذهن را روشن خواهد ساخت و عارضه ی فراموشی را ازمخیر انسان بدر خواهد برد.

49-این چند خصلت مایه فراموشی است :1- پنیر خوردن 2- نیم خورده های موش ، دهان زدن 3- خوردن سیب ترش 4- میان دوزن راه رفتن 5- جسم مصلوب تماشا کردن 6- الواح قبرهارا خواندن

50- تنها چیزی که هم خوردنی است وهم نوشیدنی است ، شیراست .که هم گرسنه راسیر می کند وهم تشنه را سیراب می کند.

51- این سه عمل قلب را شادمان وجسم فربه خواهد ساخت:

1-استشمام بوی خوش 2- پوشیدن لباس نرم 3- نوشیدن عسل

52- بهترین نوشيدني هاعسل است .که به قلب نشاط می بخشید وسینه را گرم می سازد .

53-عسل مایه ایست که به قوه ی حافظه کمک می کند .

54- نخستین خوراک زنان زائو پس از وضع حمل خوبست خرمای تر یا خشک باشد .آنچنانکه خداوند متعال مریم عذرا را پس ازوضع حمل خرما خورانیده است .

55-وقتی که خرما به بازار می آید به من تهنیت گوئید و وقتی فصل خرما به سر می رسد مراتسليت دهید.

56- خداوند درختهای خرماو انار را از طينت آدم آفریده است .

57- نخله ی خرما عمه ی شماست احترامش کنید.

58- خرماراناشتا صرف کنید تا کرم های اندرون شما را نابود سازد .

59- به هنگام سحر از خرما استفاده کنید.

60-افطارتان رابا خرما آغاز کنید و اگر به خرما دسترسی ندارید ؟؟؟ آنرا باشید افطار کنید .

61-هرگز از نوشیدن عسل امتناع ندارید .

62- درمیوه های نوبر فوائدیست که آن فوائد رادرپایان فصل نمی توانید بیابید.

میوه های نوبر به بدن صحت می بخشد واندوه را از قلب می زداید .

63-انجیر دوای بیماری قولنج است .

64-خوردن به ،نور چشم را می افزاید.

65- بهار امت  من در فصل خربزه و انگور فرا می رسد .

66- خربزه میوه بهشتی است واز خوردن آن امتناع نکنید .

67- اگر خربزه رابا گاز زدن بخورید بهتراست تا آنکه با کارد قطعه قطعه اش کنید .

68- ابن عباس این روایت را از رسول اکرم آورده است که خربزه مثانه را شست وشو می دهد.

69-آب انار اندرون آدمیزاد را پاک می کند.

70- ترنج به قلب و مغز نیرو می بخشد .

71- میوه انجیر برای آنان که به بیماری بواسیر ونقرس دچارند سودمند است .

72-کدورا غنیمت بشمارید ، زیرا این سبزی را خداوند متعال برای برادرم یونس مفید شناخته که به خاطر او رویانیده است .

73- کشمش بهترین خورش هاست .

74- کرفس سبزی پیامبران است .

75- من درمیان میوه ها ، انگور و خرما را دوست میدارم .

76- کشمش صفرارا از جوشش فرو می نشاند وبلغم را می زداید و اعصاب را قوی می سازد وقلب رابه اعتدال می کشاند.

77-از کدو استفاده کنید ، زیرا این سبزی به مغز شما نیرو می دهد .

78- میوه ی عناب برای شفا ازبیماری های تب آمیز و مغزوقلب سودمند است .

79- وقتی نوح u از کدورت خاطر نالید به او وحی شد که خیار بخورد.

80- به زنان حامله خربزه بخورانید ،زیرااین میوه درزیبایی کودکشان اثری بسزا خواهد داشت .

81- گل نرگس ببوئید، روزی یکبار . اگر نشد هفته ای یکبار واگر مقدور نیست ماهی یکبار ویا سالی يك باردرعمرتان این شکوفه ی معطر را استشمام کنید زیرا عطر این گل شمارا از جذام ،جنون،برص محفوظ خواهد داشت .

82-حنا خضاب اسلام است . درد سر رابرطرف می سازد وبه نور چشم نیرو می دهد وبرقدرت بالا می افزاید .

83- از استشمام مرزنگوش غفلت نورزید .

84- آنکس که می خواهد بوی مرا بخوید گل سرخ را استشمام کند.

85- هیچ درختی را مثل درخت حنا دوست ندارم .

86- سفره های خودرا با سبزی بیارائید ،زیرا سبزی شیاطین رااز سفره ی شما خواهد راند.

87- از سبزی (سیر) تا می توانید استفاده کنید ،زیرا این سبزی دوای هفتاد درد است .

88- به شهر غریبی که رسیدید از سبزی آن شهر بخورید .

89- ازکرفس بسیار بخورید ، زیرا اگر غذایی در تقویت عقل مؤثر باشد همین کرفس است .

90-اگر در دوائی شفا نهفته باشد آن دوا (سنا) است.

91- هلیله ی سیاه از درخت بهشتی گرفته شده وشفای بیماران است .

92- درنهم یا بیست ویکم ماه حجامت کنید.

93- در شب معراج مرا و امت مرا به حجامت سفارش کرده اند.

94- از خوردن خاک مطلقاً بپرهیزید ، خاک خوری بر امت من حرام است .

95- هیچ دردی بدتر از درد چشم نیست وهیچ غصه ای با غصه ی قرض برابر نتواند بود .

96- از زکام نترسید ،زیرا این عارضه شما را از جنون محفوظ خواهد داشت .

97- برهربرگ از برگهای کاسنی قطره ای از آب بهشتی می لغزد.

98-شونيز دوای هر درد است . مگربیماری سام  که دوائی ندارد.

مجادلة طبّی خواندنی امام صادق(ع) با يك طبيب هندي
ربيع حاجب مي‌گويد: روزي طبيبي هندي در مجلس منصور كتاب طب مي‌خواند، در حالي كه امام صادق(ع) در آنجا حضور داشت. چون از قرائت مسائل طب فراغت يافت، به امام ششم(ع) گفت: دوست داري از دانش خود به تو بياموزم؟ حضرت فرمود: «نه، زيرا آنچه من مي‌دانم از دانش تو بهتر است.» طبيب پرسيد: تو از طب چه مي‌داني؟ حضرت فرمود: «من حرارت را با سردي و سردي را با گرمي، رطوبت را با خشكي و خشكي را با رطوبت درمان مي‌كنم و مسئلة تندرستي را به خدا وا مي‌گذارم و براي تندرستي دستور پيامبر(ص) را به كار مي‌برم كه فرمود: «شكم، خانة درد است و پرهيز، درمان هر دردي است و تن را به آنچه خوي گرفته، بايد عادت داد.»

طبيب گفت: طبّ جز اين چيزي نيست. امام گفت: «مي‌پنداري كه من اين دستورها را از كتاب‌هاي بهداشتي ياد گرفته‌ام؟ طبيب گفت: آري، امام فرمود: من اينها را از خدا فرا گرفته‌ام. تو بگو من از جهت بهداشت داناترم يا تو؟ طبيب گفت: البتّه من. امام(ع) فرمود: اگر اين چنين است من از تو پرسش‌هايي مي‌پرسم، تو پاسخ بده. طبيب گفت: بپرس.

امام صادق(ع) پرسش‌هاي زير را از طبيب هندي پرسيدند:
چرا جمجمة سر چند قطعه است؟
چرا موي سر بالاي آن است؟
چرا پيشاني مو ندارد؟
چرا در پيشاني، خطوط و چين وجود دارد؟
چرا ابرو بالاي چشم است؟
چرا دو چشم، مانند بادام است؟
چرا بيني ميان چشم‌هاست؟
چرا سوراخ بيني در زير آن است؟
چرا لب و سبيل بالاي دهان است؟
چرا مردان ريش دارند؟
چرا دندان پيشين، تيزتر و دندان آسياب، پهن و دندان بادام شكن، بلند است؟
چرا كف دست‌ها مو ندارد؟
چرا ناخن و مو جان ندارند؟
چرا قلب مانند صنوبر است؟
چرا شُش دو تکّه است و در جاي خود حركت مي‌كند؟
چرا کبد (جگر) خميده است؟
چرا دو زانو به طرف پشت خم و تا مي‌گردند؟
چرا گام‌هاي پا ميان تهي است؟
طبيب هندي در پاسخ به تمامي پرسش‌هاي بالا گفت: نمي‌دانم.
امام فرمود: من علّت اينها را مي‌دانم. طبيب گفت: بيان كن.
امام فرمود:
ـ جمجمه به دليل اينکه ميان تهي است، از چند قطعه، آفريده شده است و اگر قطعه قطعه نبود، ويران مي‌شد، بنابراين چون چند قطعه است، ديرتر مي‌شكند.
ـ مو در قسمت بالاي سر است، چون از ريشة آن روغن به مغز مي‌رسد و از سر موها كه سوراخ است، بخارها بيرون مي‌رود و سرما و گرمايي كه به مغز وارد مي‌شود، دفع مي‌شود.
ـ پيشاني مو ندارد، براي آنكه روشنايي به چشم برسد.
ـ خطّ و چين پيشاني نيز عرقي را كه از سر مي‌ريزد، نگه مي‌دارد تا وارد چشم‌ها نشود و انسان بتواند آن را پاك كند، مانند رودخانه‌ها كه آب‌هاي روي زمين را نگهداري مي‌كنند.
ـ ابروها بالاي دو چشم قرار دارند تا نور به اندازة کافي به آنها برسد. اي طبيب، نمي‌بيني وقتي شدّت نور زياد است، دست خود را بالاي چشم‌ها مي‌گيري تا روشني به مقدار کافي به چشم‌هايت برسد و از زيادي آن پيشگيري كند؟!
ـ بيني بين دو چشم قرار دارد تا روشنايي را بين آنها به طور مساوي تقسيم كند.
ـ چشم‌ها شکل بادام هستند تا ميل دوا در آن فرو برود و بيرون آيد. اگر چشم چهار گوش يا گرد بود، ميل در آن به درستي وارد نمي‌شد و دوا به همه جاي آن نمي‌رسيد و بيماري چشم درمان نمي‌شد.
ـ خداوند سوارخ بيني را در زير آن آفريد تا فضولات مغز از آن پايين بيايد و بو از آن بالا رود. اگر سوراخ بيني در بالا بود، نه فضولات از آن پايين مي‌آمد و نه بوي چيزي را
در مي‌يافت.
ـ سبيل و لب را بالاي دهان آفريد، تا فضولاتي را كه از مغز پايين مي‌آيد، نگه دارد و خوراك و آشاميدني به آن آلوده نگردد و آدمي بتواند آنها را از آلودگي پاک کند.
ـ براي مردان محاسن (ريش) را آفريد تا نيازي به  پوشاندن سر نداشته باشند و مرد و زن از يكديگر مشخّص شوند.
ـ دندان‌هاي پيشين را تيز آفريد تا گزيدن آسان گردد و دندان‌هاي آسياب را براي خرد كردن غذا پهن آفريد، و دندان نيش را بلند آفريد تا دندان‌هاي آسياب را مانند ستوني كه در بنا به كار مي‌رود، استوار كند.
ـ دو كف دست را بي‌مو آفريد تا لمس كردن با آنها صورت گيرد. اگر کف دست مو داشت، وقتي انسان به چيزي دست مي‌کشيد به خوبي آن را حس نمي‌کرد.
ـ مو و ناخن را بي جان آفريد، چون بلند شدن آنها زشت و کوتاه کردن آنها زيباست. اگر جان داشتند، بريدن آنها همراه با درد زيادي بود.
ـ قلب را مانند صنوبر ساخت، چون وارونه است. سر آن را باريك قرار داد تا در ريه‌ها در آيد و از باد زدن، ريه خنك شود.
ـ كبد را خميده آفريد تا شكم را سنگين كند و آن را فشار دهد تا بخارهاي آن بيرون رود.
ـ خم شدن زانو را به طرف عقب قرار داد تا انسان به جهت پيش روي خود راه رود و به همين علّت حركات وي ميانه است و اگر چنين نبود، در راه رفتن مي‌افتاد.
ـ پا را از سمت زير و دو سوي آن، ميان باريك ساخت، براي آنكه اگر همة پا بر روي زمين قرار مي‌گرفت، مانند سنگ آسياب سنگين مي‌شد. سنگ آسياب چون بر سر گردي خود باشد، كودكي آن را بر مي‌گرداند و هر گاه بر روي زمين بيفتد، مردي قوي به سختي مي‌تواند آن را بلند كند.»
آن طبيب هندي گفت: اينها را از كجا آموخته‌اي؟ امام(ع) فرمود: «از پدرانم و ايشان از پيامبر(ص) و او از جبرئيل، امين وحي و او از پروردگار كه مصالح همة اجسام را مي‌داند.» طبيب در آن وقت مسلمان شد و گفت: تو داناترين مردم روزگاري.
راستي چه شگفت‌انگيز است كه حضرت صادق(ع) بدون در دست داشتن ابزار امروزي كه وسيلة شناخت درون و برون انسانند، در گوشه‌اي از شهر «مدينه» براي يك طبيب هندي، شگفتي‌هاي خلقت انسان را با دلايل محکم بيان مي‌فرمايد.

شتباه رايجي که در بين اکثر افراد وجود دارد، قايل نبودن تفاوت بين گياهان دارويي و داروهاي گياهي است. گياهان دارويي مثل زيره، رازيانه، هل يا دارچين گياهاني هستند که برخي خواص درماني آنها که عمدتاً بي‌ضرر يا کم‌ضرر هستند، به اثبات رسيده است اما داروهاي گياهي حاصل تبديل برخي گياهان به دارو در کارخانه‌هاي داروسازي و طي فرآيندي خاص و استريل هستند.
با اين توضيحات و ذکر تفاوت گياهان دارويي و داروهاي گياهي بايد گفت که عطاري‌ها تنها حق فروش گياهان دارويي را دارند، گياهاني که تعدادشان مشخص است و طي ساليان دراز فوايد و بي‌عارضه يا کم‌عارضه بودنشان به اثبات رسيده است. عطاري‌ها بايد گياهاني مثل گل گاوزبان که اثر درماني‌اش براي تقويت اعصاب يا زيره براي درمان نفخ که بر اساس تجربه‌هاي طولاني و نسل به نسل منتقل شده است را به فروش برسانند. مسلم است که مصرف بي‌رويه و بيش از حد نياز هر نوع خوراکي اعم از گياهي يا شيميايي مي‌تواند براي بدن ضرر داشته باشد. بنابراين اين گياهان دارويي هم بايد به موقع و به طور صحيح مصرف شوند. حدود 95 درصد از داروهاي گياهي عضو ليست داروهاي بدون نياز به نسخه هستند يعني اينکه مي‌توان آنها را بدون نسخه از داروخانه‌ها تهيه کرد و تقريباً عوارض خاصي پس از مصرف در پي ندارند و 5 درصد باقي‌مانده که به علت مصرف نابه‌جا عوارض دارند را بايد با نسخه از داروخانه‌ها تهيه کنيد. هم اکنون حدود 150 داروي گياهي عضو ليست داروهاي بدون نياز به نسخه در داروخانه‌هاي ايران و حدود 200 گياه دارويي در عطاري‌ها وجود دارد. عطاري فقط و فقط محل فروش گياه دارويي تغيير شکل نيافته است و نه محل تشخيص و درمان بيماري يا فروش داروهاي دست‌ساز، قرص، کپسول، شربت يا حتي گياه پودرشده. جاي دارو، تنها در داروخانه است .

امروزه انسان ها بيش از هر زمان ديگري مي توانند از انواع مختلف مواد غذايي بهره مند گردند.اما غالباً به دليل تغذيه نامناسب به عوارض ناشي از آن مبتلا مي شوند و به ناچار براي درمان آن به داروهاي شيميايي روي مي آورند.داروهايي که عوارض جانبي آنها از جنبه هاي مثبت آن بيشتر است.لذا در اينجاست که گياهان دارويي به کمک ما انسان ها مي آيند و هرچند اثري درماني آرام و کندتري دارند ولي بيش از داروهاي ترکيبي مصنوعي قابل اعتماد مي باشند.و بيماري را از درون تحت تاثير قرار مي دهند.البته بايد در نظر داشت که براي درمان برخي بيماري ها البته بايد درد را درمان کرد که در اين گونه مواقع بايد داروهاي شيميايي را به صورت قرص يا تزريق با نظر پزشک استفاده شود و سپس براي پيشگيري و حفظ تندرستي و درمان اساسي نارسايي هاي مزمن دستگاه هاي بدن مي توان از گياهان دارويي مورد نظر استفاده نمود.لذا نظر به اينکه گياهان دارويي در حالت هاي مختلف (عرق گيري، عصاره گيري و جوشانده)داراي خواص يکساني نمي باشند براي رسيدن به نتيجه مطلوب و موثر از آنها بايد به نوع ،ميزان و نحوه تجويز آن توجه نمود تا بتوان بيشترين اثر را از کمترين ميزان آن برد.
عرقيات يکي از پر مصرف ترين شکل هاي استفاده از گياهان است.امروزه در ايران بيش از 40نوع گياه وجود دارد که عرق گيري شده و به صورت طبي مورد استفاده قرار مي گيرند.از معمولي ترين خواص درماني عرقيات مي توان به خاصيت ضد درد، ضد ميکروب، ضد انگل،ضد قارچ، ضد اسپاسم و آنتي اکسيداني آنها اشاره کرد.هم چنين به دليل آنکه عرقيات طبي درواقع رايحه،عطر يا اسانس گياهاني مي باشند که آن را به آب اضافه مي نمايند داروهاي معطري مي باشند که رايحه ي آنها مي تواند گيرنده هاي عصبي بويايي را تحريک نموده و بر روند ساخته شدن هورمون ها حرارت بدن ،سوخت و ساز بدن، سطح هورمون هاي استرس و جنسي ،سامانه دفاعي بدن،افکار و رفتارهاي عاطفي و جسماني ما اثر بگذارند.اين مواد معطر که مقدار آنها در عصاره يا روغن گياهان شفابخش بيشتر وجود دارد با تحريک مغز و ترشح انتقال دهنده هاي عصبي موجب حالات رواني خاصي در انسان مي شود.و احساس سلامت ،سرخوشي ،خوشنودي و خرسندي به وجود مي آورند.اين بوها مي توانند استرس و تا حدودي درد را کاهش داده و موجب تعادل عاطفي شوند.علاوه براين تنفس رايحه هاي خوشبو علاوه بر تحريک پياز بويايي به درون ريه ها نفوذ کرده و به مولکول هاي اکسيژن مي چسبند و بدين وسيله به درون خون راه يافته و موجب خود بهبودي و خود درماني اعضاء و بافت هاي بدن مي شوند.هم چنين اين مواد مي توانند به وسيله ماساژهاي موضعي پوستي به درون اين مايع بين سلولي زير پوست نفوذ کرده و از اين راه نيز وارد جريان خون شده و به اعضاي ديگر و دستگاه هاي لنفاوي بدن برسند و بر سامانه اثر بگذارند.از آنجا که عرقيات داراي مواد شيميايي مختلفي مي باشند داراي طبيعت گرم و سرد بوده و مصرف متعادل آنها براي مصرف کننده عوارضي نخواهد داشت.اين نوشيدني ها به دليل طبيعي بودن با هم تداخلي ايجاد نمي کنند ولي برخي از آنها با داروهاي شيميايي تداخل اندکي نشان مي دهند.به طور کلي عرقيات گياهي نوع ضعيف شده اسانس ها مي باشند.چه در هنگام تهيه آن ها از آب بيشتري استفاده مي نمايند تا براي مصارف خانگي و دارويي رقيق تر گردند.بنابراين عرقيات درمقايسه با اسانس ها بايد در حجم بيشتري مصرف شوند که البته زياده روي در مصرف آن ها مي تواند براي مصرف کننده عوارض جانبي به همراه داشته باشد.از سوي ديگر به دليل آن که در اسانس گيري از مقادير بسيار کم آب استفاده مي شود.اگر آن ها را به اندازه عرقيات مصرف نماييد مي توانند در صورت استعمال موضعي ايجاد تاول کرده و در صورت خورده شدن مخاط دهان را از بين برده و زخم هايي را ايجاد کنند.
عرقيات زماني مي توانند بيشترين اثر را داشته باشند که بطور کامل در آب پراکنده شده و يا به اصطلاح دو آتشه گردند.از تقطير مجدد عرقيات معمولي فرآورده دو آتشه حاصل مي شود که نوع مرغوب تري از عرق بوده و مزه و بوي تلخ تر و تندتري نسبت به عرقيات معمولي دارند.به اين ترتيب اگر فرآورده حاصله را مجدد تقطير نمايند از مقدار آب آن بسيار کاسته شده و به آن "اسانس گيري"گويند.
اسانس ها روغن هاي سبکي هستند که در بالاي آب جمع شده و قابل جمع آوري مي باشند.خواص دارويي آن ها نيز در حجم کمتر مانند عرقيات مي باشد.در مورد ميزان و نحوه مصرف عرقيات و اسانس هاحتماً از متخصصان اين امر کمک بگيريد.

به نکات زير توجه نماييد:

خواص درماني برخي عرقيات گياهي عرقيات با طبيعت گرم

عرقيات با طبيعت سرد و معتدل

تغذيه درماني
تغذيه درماني و نگاه به نوع تغذيه، اساس و اصل تمام مكاتب پزشكي جهان، از جمله مكتب پزشكي جامع اسلامي است. اين بحث در طب جامع اسلامي از اهميت فوق العاده اي برخوردار است كه به بحث اطعمه و اشربه معروف است. بحث اطعمه و اشربه، توجه خاصي به نوع، كيفيت و زمان مصرف غذا دارد. طب جامع اسلامي تغذيه سالم و صحيح را ضامن سلامتي انسان مي داند و به همين علت اولين شيوه از هفت شيوه درمان جسماني را به اين امر مهم اختصاص داده است. درنظر گرفتن حلال و حرام بودن غذاها و نوشيدني ها، و چگونگي حلال شدن و حرام بودن آنها را فقط در تحقيق قواعد تغذيه اي اسلامي مي توان به اين سادگي و جامعي يافت و اين بحث در ساير مكاتب تغذيه اي و درماني يا مفقود يا به صورت ناقص و طبق اعتقادات خرافي موجود است.
¤ گياه درماني
در طب جامع اسلامي در مورد گياه درماني و كيفيت استفاده ازگياهان در شفابخشي تمام بيماري ها بحث مفصلي شده است. آيات و روايات و تحقيقات دانشمندان طب جامع اسلامي در اين زمينه بسيار گسترده و كامل است. به طوري كه اگر كسي فقط در اين روش از درمان موفق به كسب تبحر و تجربه شود، مي تواند بسياري از بيماري ها را درمان كند و در حرفه خود كامل شود.
¤ حجامت درماني
طب جامع اسلامي، حجامت را سومين ستون طب جسماني قرار داده است و در مورد حجامت كه قدمت 5000 ساله يا بيشتر دارد، نظريه هاي نويني را ارائه مي دهد. از جمله اين كه:
- طب جامع اسلامي اصول سري اين شيوه از طب را توضيح داده است.
- روابط مختلف بين بدن و جهان هستي در طي استفاده ازاين شيوه
- روابط بين مايعات درون اعضاء و اجزاء رئيسه بدن نسبت به ظاهر بدن و محيط اطراف
- توجه به دفع شر موجودات غير ارگانيك (امواج منفي) در طي انجام حجامت كه با قرائت آيات و دعاهاي خاصي انجام مي شود.
- شناسايي بي سابقه قسمت هاي حجامت بر روي بدن انسان
- مشخص نمودن رابطه بين حجامت در قسمت هاي مختلف بدن و درمان هاي خاص
- معرفي زمان هاي مختلف (مفيد يا مضر) از نظر انتخاب روز و ساعت و ماه و سال و حالت هاي مختلف فلكي و نجومي.
¤ قصد درماني
قصد درماني (رگ زدن) همانند حجامت درماني است كه با تمام فصد درماني هاي قبل از اسلام، هفت خصيصه متفاوت دارد.
همچنين بيش از صدها خصيصه متفاوت با گرفتن خون وريدي كه توسط سازمان انتقال خون در طب جامع اسلامي معرفي شده است، دارد.
¤ سنگ درماني
سنگ هاي موجود در طبيعت همانند گياهان و حيوانات داراي خواص مهم طبي و غيرطبي هستند. دانشمندان امروزه به خوبي متقاعد شده اند كه سنگ بر ماده اثرگذار است.سنگ هم امواج را دگرگون مي كند و هم امواجي را از خود ساطع مي كند؛ در طب جامع اسلامي هر سنگي، هم به تنهايي معرفي شده و هم در زير مجموعه سنگ هاي هم خانواده خود تعريف شده است. حكماي اسلامي با استفاده از هزاران حديث و روايت درباره خواص سنگ ها كه از چهارده معصوم (علیهم السلام) روايت شده است، راجع به سنگ شناسي و كيفيت استفاده از سنگ ها براساس شناخت طبيعت آنها، تاليفات و تحقيقات گرانقدري دارند. نقش نگين معصومين در اين زمينه قابل اشاره است.
¤ عطر درماني
در هيچ مكتب درماني قبل يا بعد از اسلام، و حتي در هيچ مذهبي به اندازه تعاليم مذهب اسلام، در مورد عطرهاي مختلف نظري ارائه نشده است.البته با مراجعه به كتب تدوين شده در مورد عطر درماني در طب جامع اسلامي، مي توان با روحيات و علايم ظاهري و باطني بيماري ها و كيفيت تاثير مواد لطيف بر بدن آشنا و متوجه طبيعت مختلف عطرها و رايحه هاي گوناگون و آثار آنها شد. عطرها معمولا به طور بسيار ظريف بر محرك هاي دروني بدن تاثير مي گذارند و موجب درمان مي شوند. طب جامع اسلامي علاوه بر شناسايي طبيعت عطرها، اين محرك هاي دروني را نيز معرفي مي كند.
¤رنگ درماني
در رنگ درماني اسلامي اعتقاد بر اين است كه بسياري از بيماري ها را مي توان فقط با استفاده از رنگ، درمان كرد. البته اين درمان بايد با مراعات تمام قواعد و اصول رنگ درماني اسلامي انجام شود. شيوه استنشاق رنگ كه با استفاده از فن تجسم خلاق اعمال مي شود، يا به كار بردن مايعات رنگين يا استفاده از لباس ها، وسايل و سنگ ها با رنگي خاص كه حالت تعادل را ايجاد مي كنند، در درمان بيماري ها موثر است. البته امروزه تاثيرات انرژيك نامحسوس رنگ بر روي روح و جسم به اثبات رسيده است.
در رنگ درماني اسلامي اعتقاد بر اين است كه هر يك از رنگ ها داراي طيفي خاص است كه با رديفي از طول موج ها ارتباط دارد، يعني صدها اختلاف رنگ جزيي و نامحسوس وجود دارد كه حضرت علي (ع) در نهج البلاغه به آنها اشاره نموده است و در آيات و روايات در به كارگيري صحيح آنها توصيه شده است. از آنجا كه ميزان ارتعاش رنگ ها يكسان و بسيار شبيه به هم است همه آنها براي چشم انسان قابل رويت نيستند. كلمه (نور) كه در برگيرنده انواع رنگ هاست، در آيات و روايات بسيار آمده است و در ابعاد مختلف رنگ درماني با استفاده از منابع ديني و دستورات پايه اي طب جامع اسلامي اين درمان صورت مي گيرد.
طول موج رنگ بنفش كوتاه ترين طول موج است و از 380 تا 450 نانومتر برد دارد. رنگ قرمز داراي بلندترين طول موج و برد آن از 630 تا 730 نانومتر است. رنگ ها به شيوه هاي مختلفي بر ذهن و روح و جسم انسان تاثير مي گذارند كه تمام اين تاثيرات و كيفيت حصول آنها در رنگ درماني طب جامع اسلامي بحث شده است.

منظورازنمک دریاکه دربالابه آن اشاره شده  نمک طبیعی طعام می باشد که از دریاچه های ایران به صورت طبیعی برداشت شده اند که حاوی ید و دیگر ریز مغذی های مورد نیاز بدن از جمله منیزیم، کلسیم، پتاسیم، منگنز و روی (zink) می باشد و به دلیل وجود این ریز مغذی ها به رنگ خاکستری است. متاسفانه اخیراً نمک های بسته بندی شده ای در بازار با عناوین گوناگون به اسم نمک دریا عرضه شده اند که به رنگ سفید و فاقد ید و ریزمغذی ها می باشند (و وزارت بهداشت آنها را فاقد ید دانسته و تایید نکرده است).
لازم به ذکر است رنگ سفید این نمک ها نشان از فقدان ید و ریز مغذی های دیگر مورد نیاز بدن است.
در خصوص اهمیت استفاده از نمک طعام و تفاوت آن با نمک های تصفیه شده، تحقیقات ارزشمندی در سطح دنیا انجام گرفته است و در حال حاضر نمک دریای اصل در اروپا به قیمت کیلویی 60 یورو عرضه می شود.
بر اساس آخرین تحقیقات علمی که توسط سازمان مدنات (Mednat.org) در آزمایشگاه شیمی نانس فرانسه (Nantes) نیز انجام گرفته است، تفاوت نمک تصفیه شده و نمک سالم ( Integral ) به شرح ذیل اعلام شد:
نمک تصفیه شده خالص، حاوی 5/97 % کلروسدیم و 25 % مواد شیمیایی، سفید کننده، مواد ضد تکه تکه شدن مانند بی کربنات سدیم، فسفات تک سدیمی، گلوتامات تک سدیمی، نیترات سدیم و همچنین ید غیر طبیعی است. این در حالی است که نمک سالم تصفیه نشده حاوی 70 تا 84 % موادی است که در آب دریا موجود می باشد و علاوه بر کلروسدیم دارای عناصر سولفات کلسیم، منیزیم، پتاسیم و آهن است و ردپای عناصر دیگری چون استرانسیم ، منگنز، ید، روی، فلوئرها، نقره، بوم، سیلیس و ... که برای سلامتی بسیار پر ارزش هستند را در تجزیه نمک می توان بدست آورد. گفتنی است این عناصر با مواد ویتامینی و معدنی موجود در بدن ترکیب شده و به گونه ای عمل می کنند که عدم وجود آنها، فعل و انفعالات بدن ما را مختل می سازد. به عنوان مثال باید یاد آور شد که بدن برای مصرف ید، نیازمند مس و منیزیم است یا برای ساخت بافت پیوندی و استخوانی سیلیکون لازم دارد. برای تکمیل عمل سنتز نیازمند منگنز، پتاسیم و منیزیم می باشد.
از خصوصیات نمک دریا این است که باید با دست جمع آوری شده و در معرض نور آفتاب و باد، خشک شود. رنگ نمک کمی خاکستری متمایل به پوست پیازی است و دانه های آن یکدست نیست و به گونه ای است که اگر انگشت را در میان آن قرار دهید، همواره رطوبتی را حس می کنیم. عناصری که در نمک سالم موجود است 16 % از وزن نمک دریا را تشکیل می دهد. نکته دیگر که حائز اهمیت است این که نمک دریا حتی اگر آسیاب شود نباید رنگ اصلی خود را از دست بدهد.
با توجه به موارد بالا می توان به روشنی دریافت که اگر نمک دریا را درون ظروف در بسته که فاقد جریان هوا باشد قرار دهیم با ارزش ترین ماده که همان ید طبیعی است از بین خواهد رفت، امروزه با تصفیه نمک، عناصر مفید موجود در آن جدا شده و در صنایع شیمیایی جداگانه به فروش می رسد.
نمک یددار هیچ گونه سنخیتی با نمک دریا ندارد و تنها نمک تصفیه شده ای است که به آن ید شیمیایی اضافه شده است نسبت بین سدیم (Na) و پتاسیم (P) از نمک دریا باید به صورت K/Na=5/1    تراز باشد. در نمک تصفیه شده چنین ترازی وجود ندارد و متاسفانه در تمامی مواد غذایی که حاوی نمک تصفیه شده می باشند، نسبت Na دو برابر است که چنین نسبتی بسیار برای انسان خطرناک می باشد.
نمک تصفیه شده غذا را خوشمزه تر و تشنگی را بیشتر می کند اما به دلیل عدم تراز بین مواد غذایی در درون بدن سبب سکته مغزی (CVA) و سکته قلبی (MI) می شود. هم چنین موجب بالا رفتن فشار خون شده و ایجاد اِدم ( ورم ) می کند. مواد کارخانه ای نیز به دلیل استفاده بسیار از نمک تصفیه شده در محصولات غذایی که حاوی 5/2 % مواد خطرناکی است که در زمان تصفیه به نمک اضافه می شود، برای سلامتی بسیار خطرناک می باشد. حتی آب های معدنی موجود در بازار به دلیل داشتن Na بالا نیز خطرناک می باشد. ( مقدار Na در آب باید 6/1 تا 2 میلی گرم در لیتر باشد).
نمک در گذشته های دور بسیار پر ارزش بوده و به عنوان جایگزین پول به سربازان و کارگران کاربرد داشته است و در معاملات نیز بکار گرفته می شده است .
از مطالب ذکر شده می توان دریافت که توصیه به عدم مصرف نمک تصفیه شده به خاطر مضرات بسیاری است که برای انسان دارد. پس مصرف نمک دریا سلامتی و زندگی را برای انسان به ارمغان خواهد آورد. نمک دریا سفید نبوده بلکه خاکستری می باشد که در سطح خارجی دانه های آن، مواد و عناصر مفید انباشته شده است که در زمان تصفیه تحت عنوان مواد کثیف با شستن از نمک جدا می شود. گفتنی است که مقداری از نمک سالم را می توان از طریق مواد غذایی نظیر میوه ها و حبوبات بدست آورد البته مشروط بر اینکه این مواد از سموم و کودهای شیمیایی دور باشند. نمک دریا بهترین داروی طب پزشکی است که کمبودهایی که در اثر عدم تعادل هورمونی و غدد و اعصاب ایجاد می شود را از میان می برد. مثلاً برای جلوگیری از سرطان از  منیزیم (Mg) و پتاسیم (k) طبیعی موجود در نمک دریا می توان بهره برد. ید موجود در نمک دریا نیز اثر بسیار خوبی بر تیروئید دارد. در حالی که ید شیمیایی اثرات سوء و خطرناکی دارد و باز هم باید یادآور شد که داستان تکرار می شود. مواد خوب و مفید را از ما می گیرند و به اسم تصفیه آن را سمی کرده و با ظاهری زیبا و تجاری به ما می دهند و غذاهایی با سم بسیار همیشه بر سر سفره ها آماده پذیرایی از ما هستند!